दत्त जन्मोत्सव : भक्ती, सेवा आणि प्रेरणेचा पावन उत्सव

दत्त जन्मोत्सव : भक्ती, सेवा आणि प्रेरणेचा पावन उत्सव

अभय वार्ता वृत्तसेवा /विशेष

भारतीय संस्कृतीत दत्तात्रेय भगवानांचे स्थान अत्यंत पूजनीय आहे. त्रिमूर्ती ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांचे तत्त्व एकत्र येऊन प्रकट झालेलं रूप म्हणजे दत्तात्रेय. आषाढी पौर्णिमा, मार्गशीर्ष पौर्णिमा किंवा विविध प्रदेशांप्रमाणे साजरा होणारा दत्त जन्मोत्सव हा केवळ धार्मिक सोहळा नसून भक्तांना आत्मचिंतन, संयम आणि सदाचार यांचा संदेश देणारा उत्सव आहे. या पवित्र दिनानिमित्त दत्त भक्त मोठ्या श्रद्धेने देवदर्शन, पालखी सोहळे, ग्रंथपठण, भजन-कीर्तन आणि समाजोपयोगी उपक्रमांत सहभागी होतात.

दत्तात्रेयांचे जीवन तत्त्वज्ञान मानवी समाजाला अत्यंत जवळून स्पर्श करणारे आहे. दत्तात्रेयांनी आपल्या आयुष्यात चौवीस गुरूंचे ज्ञान आत्मसात केले. निसर्गातील प्रत्येक घटकाकडून शिकण्याची त्यांची वृत्ती आजच्या युगात विशेष महत्त्वाची ठरते. पृथ्वीची सहनशीलता, अग्नीची पवित्रता, आकाशाची व्यापकता, नदीची सतत पुढे जाण्याची वृत्ती हे दत्तात्रेयांचे संस्कार आजही मनाला स्पर्श करून जातात. म्हणूनच दत्त जन्मोत्सव हा निसर्गाशी एकरूप होऊन आत्मशुद्धी साधण्याचा एक प्रसंग मानला जातो. धाराशिव, कळंब, उमरगा आदी भागात दत्त उत्सवाला प्रचंड उत्साह असतो. मंदिरे सुशोभित केली जातात, रांगोळ्या, फुलांनी सजावट, दीपमाळा यामुळे मंदिरे आणि दत्त मंडप दैविकतेने उजळून निघतात. सकाळी काकड आरती, महापूजा, अभिषेक, अक्षतारोपण आणि विविध पारंपरिक विधी पार पडतात. दत्त भक्तांनी घेतलेली पालखी यात्रा हा उत्सवाचा मुख्य आकर्षण असतो. गावोगावी भजन मंडळे, हरिनाम सप्ताह, दिंड्या आणि कीर्तनाचा महासूर वातावरणात भक्तिभावाची लाट निर्माण करतो.

या उत्सवाचे अजून एक वैशिष्ट्य म्हणजे समाजोपयोगी कार्यक्रमांचे आयोजन. रक्तदान शिबिरे, आरोग्य तपासणी, वृक्षारोपण, स्वच्छता मोहिमा, शैक्षणिक उपयोगी साहित्य वितरण अशा अनेक सामाजिक उपक्रमांतून दत्त भक्तीचा खरा अर्थ समाजासमोर येतो. धार्मिकतेसोबतच समाजासाठी उपकारक असा हा उपक्रमाधिष्ठित उत्सव आहे. आजच्या धकाधकीच्या युगात शांतता, समाधान आणि आत्मविश्वासाचा अभाव सर्वांनाच जाणवत आहे. अशा काळात दत्तात्रेयांच्या तत्त्वज्ञानातील एकत्व, समत्व आणि दयाभाव या मूल्यांची गरज अधिक प्रकर्षाने जाणवते. दत्त जन्मोत्सव लोकांच्या मनात सद्भावना, परस्पर सुसंवाद आणि सेवा भाव जागृत करतो. ‘जगा आणि जगू द्या’, ‘सर्वत्र दत्त’ ही भावना मनात मुरली की समाजात शांतता नांदते.

दत्त जन्मोत्सव हा केवळ भक्ति आणि उत्साहाचा दिवस नसून मानवी मनाला उन्नत करणारा पर्व आहे. अध्यात्म, नैतिकता आणि सामाजिक बांधिलकी यांचा संगम घडवणारा हा उत्सव जीवनाकडे सकारात्मक दृष्टीने पाहण्याची प्रेरणा देतो. दत्तात्रेयांचे तत्त्वज्ञान आपल्याला सांगते की, सतत शिकत राहणे, निसर्गाशी मैत्री करणे, समाजासाठी काहीतरी देने आणि सजिवाप्रती करुणा राखणे हीच खरी ‘दत्त भक्ती’ आहे. या पवित्र जन्मोत्सवाच्या निमित्ताने सर्वत्र प्रेम, सद्भाव आणि शांततेचा संदेश पसरत राहो, प्रत्येकाच्या जीवनात दत्ताची कृपा, शक्ति आणि मार्गदर्शन लाभो, हीच शुभकामना.

=====================================

सौजन्य;

विश्वकर्मा

फर्निचर & इंटरियर

मंगरूळ ता. कळंब जि. धाराशिव

लाकडी चौकटी, दरवाजे व इतर सर्व कामे केले जातील.

कुमार बळीराम पांचाळ

====================================

======