"अभय वार्ता" स्पेशल वार्ता / धाराशिव 

 🔴 कला केंद्र की गुन्हेगारीचे अड्डे? हा प्रश्न विचारण्याची वेळ आता आली आहे!

===================================

धाराशिव जिल्ह्यातील काही लोकनाट्य आणि सांस्कृतिक कला केंद्रांच्या नावाखाली नेमके काय सुरू आहे? रंगमंचावर लावणीचा ठेका, बाहेर आकर्षक रोषणाई, आत मात्र नर्तिकांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न, परवान्यांतील कथित अनियमितता, ग्रामस्थांचा विरोध आणि काही प्रकरणांत गंभीर गुन्ह्यांच्या तक्रारी... या सगळ्या घटनांनी जिल्ह्यातील कला केंद्रांच्या व्यवस्थापनावर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण केले आहे.

कला म्हणजे महाराष्ट्राची सांस्कृतिक ओळख! लावणी म्हणजे महाराष्ट्राच्या मातीचा अभिमान! मात्र याच कलेच्या नावाखाली कुणी महिलांचे शोषण करीत असेल, कुणी त्यांना धमकावत असेल, कुणी जबरदस्तीने काम करण्यास भाग पाडत असेल, तर अशा प्रवृत्तींना पाठीशी घालण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही.

मात्र एक गोष्ट लक्षात घ्यावी लागेल, कला केंद्रात काम करणारी प्रत्येक नर्तिका किंवा प्रत्येक कलाकार संशयाच्या भोवऱ्यात टाकणे हा न्याय नाही. गैरप्रकार करणाऱ्यांची चौकशी झाली पाहिजे आणि पीडित महिलांना संरक्षण मिळाले पाहिजे.

कारण प्रश्न कलेचा नाही, तर कलेच्या नावाखाली सुरू असल्याचा आरोप असलेल्या गैरप्रकारांचा आहे!

एका महिलेच्या तक्रारीने उघडले कथित शोषणाचे धक्कादायक प्रकरण!

प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तानुसार, एका विवाहित महिलेने दिलेल्या तक्रारीत तिला नोकरीचे आमिष दाखवून धाराशिव येथील कला केंद्रात आणल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. पुढे ओळख वाढवून तिच्यावर दबाव टाकणे, शारीरिक शोषण, धमक्या आणि जबरदस्तीने विविध ठिकाणी नेऊन काम करण्यास भाग पाडल्याचे गंभीर आरोप तक्रारीत नमूद असल्याचे वृत्त आहे.

या प्रकरणात संबंधित महिलेने धर्मांतरासाठी दबाव, मारहाण, धमकी आणि तिचे फोटो-व्हिडिओ वापरून मानसिक छळ केल्याचाही आरोप केला आहे.

तक्रारीनुसार, संबंधित महिलेला धाराशिव, बीड, छत्रपती संभाजीनगर आणि इतर ठिकाणच्या कला केंद्रांशी संबंधित ठिकाणी नेण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे.

पुण्यातील खडक पोलीस ठाण्यात शून्य क्रमांकाने गुन्हा नोंदवून तो पुढील तपासासाठी धाराशिव ग्रामीण पोलिसांकडे वर्ग केल्याचे वृत्त प्रसिद्ध झाले आहे.

या आरोपांची सत्यता न्यायालयीन प्रक्रियेत निश्चित होणे आवश्यक आहे. मात्र अशा तक्रारी समोर आल्यानंतर महिला सुरक्षिततेचा प्रश्न दुर्लक्षित करून चालणार नाही.

प्रश्न असा आहे की, एखादी महिला मदतीसाठी पुढे येईपर्यंत तिच्या सुरक्षेची जबाबदारी कोणाची होती?

🔴 गर्भवती नर्तिकेच्या हत्याकांडाने हादरले कला विश्व! पिंकी काटकर प्रकरणाने उपस्थित केले गंभीर प्रश्न

दुसरीकडे, पिंकी काटकर या गर्भवती नर्तिकेच्या कथित हत्याकांडाने संपूर्ण परिसरात खळबळ उडाल्याचे वृत्त प्रसिद्ध झाले आहे.

प्रसिद्ध वृत्तानुसार, कला केंद्रातील अंतर्गत वादातून मारहाण करून तिची हत्या करण्यात आल्याचा आरोप असून, मृतदेह दूरवर नेऊन जाळल्याचे तपासात समोर आल्याचे सांगण्यात आले आहे. या प्रकरणात कळंब येथील काही आरोपींना अटक झाल्याचे वृत्त आहे.

या घटनेने एक अत्यंत गंभीर प्रश्न निर्माण केला आहे.

कला केंद्रांमध्ये काम करणाऱ्या महिलांची सुरक्षितता नेमकी कोण पाहणार? त्यांच्या वादांचे निराकरण करण्यासाठी काय व्यवस्था आहे? महिलांना धमक्या, मारहाण किंवा बळजबरी होत असल्यास तातडीने हस्तक्षेप करणारी यंत्रणा आहे का?

एखादी नर्तिका रंगमंचावर उभी असते, तेव्हा तिच्या कलेचे कौतुक होते. पण पडद्यामागे तिच्या आयुष्यात काय घडते, याची चौकशी करणारी व्यवस्था आहे का?

रंगमंचावरील टाळ्यांचा आवाज मोठा असला, तरी अन्यायाने दबलेल्या महिलांचा आवाज प्रशासनापर्यंत पोहोचला पाहिजे!

🔴 छोट्या गैरप्रकारांकडे दुर्लक्ष झाले तर मोठ्या गुन्ह्यांना खतपाणी मिळते का?

गुन्हेगारीचा प्रवास नेहमी एका मोठ्या घटनेपासून सुरू होतो असे नाही. काही वेळा सुरुवातीला दिसणारे किरकोळ नियमभंग, बेकायदेशीर व्यवहार, परवान्यांच्या अटींचे उल्लंघन, मारहाण, धमक्या किंवा महिलांच्या सुरक्षिततेकडे दुर्लक्ष अशा बाबींकडे वेळेत लक्ष दिले गेले नाही, तर परिस्थिती गंभीर होऊ शकते.

धाराशिव जिल्ह्यातील काही कला केंद्रांबाबत प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांमध्ये अशा अनेक बाबींचा उल्लेख आहे.

मात्र येथे एक मूलभूत प्रश्न उपस्थित होतो.

८) महिलांना धमकी किंवा शोषणाच्या तक्रारी देताना पोलिसांकडून संरक्षण मिळते का?

९) जिल्ह्यातील सर्व कला केंद्रांचे परवाने, मालकांची माहिती आणि तपासणी अहवाल सार्वजनिक केले जाणार का?

१०) कला आणि संस्कृतीच्या नावाखाली कुठेही कायद्याचे उल्लंघन होत असेल, तर संबंधितांवर कठोर कारवाई कधी होणार?

🔥 जनतेचा आवाजचा थेट सवाल : कला केंद्रांच्या झगमगाटापेक्षा महिलांच्या डोळ्यातील अश्रू मोठे नाहीत का?

धाराशिव ही संतांची, शूरवीरांची आणि सांस्कृतिक परंपरेची भूमी आहे. या भूमीत लावणी, लोकनाट्य आणि तमाशा कलेला मोठा इतिहास आहे. ही कला टिकली पाहिजे, कलाकार जगले पाहिजेत आणि सांस्कृतिक परंपरा पुढे गेली पाहिजे.

परंतु त्याच वेळी कायद्याचे राज्यही टिकले पाहिजे.

एखाद्या कला केंद्रात गैरप्रकार झाल्याचा आरोप समोर आला, तर त्याची निष्पक्ष चौकशी झाली पाहिजे. पीडित महिलांना न्याय मिळाला पाहिजे. दोष सिद्ध झालेल्यांवर कायद्यानुसार कारवाई झाली पाहिजे.

जिल्ह्यात तीन नवीन परवाने नाकारले गेले, सहा परवाने रद्द झाले आणि गंभीर गुन्ह्यांच्या बातम्या समोर आल्या. या घटनांकडे केवळ स्वतंत्र बातम्या म्हणून पाहून चालणार नाही. त्यांच्या पार्श्वभूमीवर जिल्ह्यातील संपूर्ण परवाना आणि देखरेख यंत्रणेचा आढावा घेण्याची गरज आहे.

कारण आज प्रश्न एका कला केंद्राचा नाही. प्रश्न आहे महिलांच्या सुरक्षिततेचा, कायद्याच्या अंमलबजावणीचा आणि सांस्कृतिक कलेच्या प्रतिष्ठेचा!

रंगमंचावर नृत्याचा ठेका वाजू द्या; पण पडद्यामागे अन्यायाचा आवाज दाबला जाता कामा नये!

🚨 जनतेचा आवाजचा इशारा!

कला केंद्रांच्या नावाखाली कुणी कायद्याचे उल्लंघन करीत असेल, तर त्याला कोणतीही माफी नसावी.

कलाकारांच्या सन्मानाला धक्का न लावता, प्रत्येक तक्रारीची निष्पक्ष चौकशी झाली पाहिजे. प्रशासनाने केवळ कागदोपत्री परवान्यांची तपासणी न करता प्रत्यक्ष परिस्थिती जनतेसमोर मांडली पाहिजे.

कारण कला केंद्रांची खरी ओळख त्यांच्या रोषणाईत नाही, तर तिथे काम करणाऱ्या महिलांच्या सुरक्षिततेत आहे!

टीप : वरील लेख उपलब्ध वृत्तपत्रीय कात्रणांतील माहितीवर आधारित असून संबंधित प्रकरणांतील आरोपांचा उल्लेख आरोप म्हणून करण्यात आला आहे. अंतिम सत्यता तपास आणि न्यायालयीन निर्णयातून निश्चित होईल. कोणत्याही कलाकार किंवा संपूर्ण कला क्षेत्राबाबत सरसकट आरोप अभिप्रेत नाहीत.